DOWNLOAD of PRINT deze fietsroute:

- Beschreven route met overzichtskaart en info interessante punten (pdf)

- Track (gpx) + Info interessante punten met overzichtskaart(pdf)

1 Lieren
Lieren is een dorpje met 600 inwoners (2009). De eerste bewoners wonnen er ijzer door ijzerertsknollen uit de bodem te halen en te verhitten in houtskool gestookte oventjes. Van de sintels werden kostbare gebruiksvoorwerpen gemaakt waar ruilhandel mee werd bedrijven. De pioniers vestigden zich langs de Oude Beek die door het dorp stroomt. Het heldere water was essentieel voor de toenmalige mensen en hun dieren. In deze beek komen twee beschermde visjes voor: het bermpje en de beekprik. Beide visjes kunnen zo’n 15 centimeter lang worden.

Nu we het toch over bermpjes hebben: vrijwel alle wegen van Lieren worden geflankeerd door een grindberm. Ze hebben hun oorsprong in de grindachtige bodem. Door uitspoeling van de vroegere zandwegen kwam dit grind steeds meer aan de oppervlakte te liggen. Om de voetgangers wat comfortabeler langs de vaak blubberige weg te laten lopen, werd het grind van de weg naar de berm geharkt.

Let u ook eens op de Saksische boerderijtjes van Lieren. Ze staan met het stalgedeelte naar de weg. Voor de efficiency.

2 Veluwse Stoom Maatschappij (VSM)
De spoorlijn Apeldoorn-Dieren werd in 1887 geopend. Naast personenvervoer werd de lijn vooral gebruikt voor aanvoer van kolen en grondstoffen en de afvoer van mijnhout en papier. In 1947 reed de laatste personentrein over de rails en in 1987 was het ook gedaan met het goederenvervoer. Vroeger liep het spoor vanaf Apeldoorn nog via het Loo (Willem III maakte zich sterk voor het spoor) door naar Zwolle.

De in 1975 opgerichte VSM houdt het verleden levend op het 22 kilometer lange traject Apeldoorn-Dieren. De VSM draait behalve op kolen en stoom vooral op de 160 vrijwilligers. Ja, 160! Want stoomtreinen krijg je niet aan de praat door een sleuteltje om te draaien. Zo is alleen al de stoker 12 uur bezig om een loc onder stoom te krijgen.

De bezoeker van dit VSM-museumcomplex zal zich zonder veel moeite een voorstelling kunnen maken van de inspanningen die nodig zijn om de gebouwen, de 20 stoomlocs, de diesellocs, rijtuigen, goederenwagons en ander materieel draaiend te houden. Het station heet trouwens Station Beekbergen omdat Lieren vroeger, toen de naam vrijwilligerswerk nog niet bestond, bij Beekbergen hoorde.

De VSM rijdt in de zomermaanden en op hoogtijdagen volgens dienstregeling. Op een klein stukje van het VSM-traject (3 kilometer) rijdt dagelijks ook nog een dieselloc, die wagons met Apeldoorns huisvuil afvoert naar het VAM-complex aan de rand van de stad.

3 Lierderes
Eeuwenlang werden de schapen vanuit het dorp, via de Hulleweg over de es, naar de hei geleid om te grazen. De mest uit de schaapskooi werd gebruikt om de es vruchtbaar te maken. Essen werden daardoor ieder jaar iets hoger en kregen zo hun licht bollende vorm. Denk nu niet dat de schapen van Lieren deze hoge es een meter of 10 omhoog hebben gepoept. Er zit hooguit een meter verteerde mest op, de rest van de bult is gevormd door het landijs dat de Veluwe in de IJstijd heeft opgestuwd.

4 Akkerrandwal
Zuid-westelijk van de Lierderenk loopt een hoge zandwal. Hij is destijds door mensen gemaakt om bebouwing en akkers te beschermen tegen het verwoestend oprukkende stuifzand. Stuifzand dat verschillende dorpen op de Veluwe volledig heeft verzwolgen. Deze stuifzanden waren het gevolg van de bij punt 1 genoemde ijzerwinning die tot ca. 1200 grootschalig werd uitgeoefend. Op zoek naar het ijzererts werd de Veluwe omgewroet en de bossen gerooid om er houtskool voor de smeltoventjes van te maken.

5 Albaplas
Waar nu de diepe Albaplas ligt, verhief zich vroeger een heuvel, de Scherpenberg. Het ding is afgegraven om er kalkzandstenen van te maken. In ruil voor de laatste 800.000 kuub zand maakte Zand Exploitatie Maatschappij Alba er in 2007 een recreatiegebied. Zwemmen en vissen is verboden, omdat in de 25 meter diepe plas grote temperatuursverschillen voorkomen en de oevers moerassig en steil zijn.

Naast de plas, aan het Apeldoorns Kanaal, ziet u nog twee karakteristieke witte kalkzandstenen huizen met “Alba” op de gevel (alba betekent wit). Ze werden naast de voormalige zandsteenfabriek Alba gebouwd voor huisvesting van werknemers. Deze fabriek had een eigen steenvlootje op het Apeldoorns Kanaal varen.

6 Vrijenbergerspreng
De Vrijenbergerspreng, waarvan het laatste deel Veldhuizerspreng heet, is ongeveer 12 kilometer lang. De spreng is rond 1870 gegraven om het Apeldoorns Kanaal van water te voorzien. Een behoorlijk karwei als je weet dat de spreng soms wel 7 meter onder het maaiveld ligt. Ik kan me voorstellen dat de arbeiders die moeizaam hun kruiwagentjes leegden wel eens gedacht moeten hebben aan het gezegde “water naar de zee dragen”. En wellicht dat een paar visionairs die een eeuw de toekomst in konden kijken, puften: “Had ik maar een dragline!”

Begin 2000 heeft de spreng een tijdje droog gestaan, omdat het Waterschap Veluwe beschoeiingspaaltjes langs de rand van de spreng de bodem heeft ingespoten. Hierbij is de oorspronkelijk aangebrachte leemlaag geperforeerd, waardoor het water weglekte in de zandige bodem.

7 Loenense waterval
Op de lagere school (ik ben van 1954) leerden ze me dat er op de Veluwe bij Loenen een heuse waterval bestond. De grootste van Nederland. Ik stelde me er een woeste rivier bij voor, die zich kolkend en schuimend vanaf hoge rotsen naar beneden wierp. Tja, en dan sta je na je kindertijd eindelijk bij dat “natuurgeweld”. Je voelt je bedrogen door je fantasie en de onderwijzer, die van dat 15 meter naar beneden sijpelende stroompje een ontembare watermassa hebben gemaakt. Ach, je moet er een keer geweest zijn, maar het blijft wel een waterval van lou loene. Op zijn Veluws: Lauw Loenen.

8 De Droefakkers
Droefakkers waren zandige akkertjes met een bedroevende opbrengst. Vandaar de naam van deze weg. Ik zie ze in gedachten al zwoegen, de boertjes. Dag en nacht werkend in hun zandbak om net niet onder de verhongergrens te zakken. Peentjes zwetend, zonder ze te eten. De verschillen moeten destijds groot zijn geweest. Terwijl de een zich afbeulde op bedroevende akkers, verplaatste de ander zich in behoorlijke welstand als handelaar over De Droefakkers. Deze weg maakte namelijk deel uit van de Hessenweg die van Arnhem naar Deventer voerde. Ook Wijnand Hackfort, de burgemeester van Arnhem, die zomers naar zijn bij Loenen gelegen buitenverblijf Kasteel Ter Horst (zie punt 10) trok, moet vanuit zijn koets de boertjes hebben zien ploeteren.

9 Schaapskooi Loenen
De schaapskooi van Loenen is betrekkelijk jong. In 1956 is hij door de opzichter van het Loenense Bos voor de toen 82-jarige Willem Koestapel gebouwd. Deze man was de laatste in Nederland rondtrekkende schaapherder. Eenmaal een dagje ouder, overwinterde Willem regelmatig op de voerweide, van de Loenermark, waar dan ook de schaapskooi werd gebouwd.

Koestapel… Een wat branchevreemde naam voor een schaapherder. Schaapstapel was mooier geweest. Willem heeft nog 5 jaar van de kooi mogen genieten. Sinds 1961 ligt de herder op de begraafplaats van de NH-kerk in Loenen. Onder een zwerfkei met daarop: Willem Koestapel schaapherder. Heerlijke no-nonsense die grenst aan poëzie.

Na Willem volgden diverse herders elkaar op, om met de kudde Veluwse heideschapen over de hei van Loenen te dwalen. Tot in 1991 de toenmalige herder met pensioen ging. Het ideale moment om het anders te doen, zo vonden de beheerders van de hei. De schaapskudde werd vervangen door Schotse Hooglanders. Maar de bevolking van Loenen pikte dit niet en richtte de Stichting Schaapskudde Loenen op. Zo komt het dat vanaf 1993 de hei weer door een herdergeleide schaapskudde wordt afgegraasd. Een goede les voor de Gemeente Apeldoorn, Natuurmonumenten en Gelders Landschap: Je bent een rund als je met schapen stunt.

10 Kasteel Ter Horst
In 1557 liet de toenmalige burgemeester van Arnhem, Wijnand Hackfort, het kasteel als zijn zomerhuisje en jachtverblijf bouwen op de fundamenten van een eerder kasteel. De keldervloeren van kasteel Ter Horst dateren daarom uit 1300. Sinds 1933 is het kasteel in bezit van de Zaanse houthandelaar Hendrik Russelman. Deze man had in Loenen de mogelijkheid om de kwaliteit van zijn hout te verbeteren door het te wateren. Ook de nabijheid van bossen zal hebben meegespeeld.

Nadat zoon Hendrik Russelman Jr. de houthandel dreef, staat sinds 1995 kleinzoon Alexander Russelman aan het roer. De inkomsten van het bedrijf zijn essentieel om Kasteel Ter Horst, het landgoed en de houthandel voor toekomstige generaties te bewaren, zo staat op zijn website te lezen.

Veel trouwlustigen hebben elkaar inmiddels in de trouwzaal van het kasteel het jawoord gegeven. Dus met die toekomstige generaties zit het wel goed. Nu maar hopen dat Alexander en nazaten tot in lengte van jaren onderhoudend hout kunnen blijven verhandelen.

11 Apeldoorns Kanaal
Het Apeldoorns kanaal is gegraven naast het riviertje de Grift. Hierop werd vanaf de 16e eeuw al met platbodems gevaren. In eerste instantie wilde men de Grift beter bevaarbaar maken. Maar de eigenaars van watermolens voorzagen een verwaterende nering en boden tegenstand. Al polderend werd besloten om een kanaal te graven. De eerste fase, het traject Apeldoorn-Hattem, kwam na vier jaar graven in 1829 klaar. Kosten: 300.000 guldens.

Maar er werd tegenvallend gebruik gemaakt van het doodlopende kanaal. Daarom werd het kanaal vanaf Apeldoorn doorgetrokken naar Dieren. Dit traject was in 1868 gereed. Helaas was het waterpeil veel te laag. Bijna kreeg het nieuwe kanaal een vermelding in het Guinness Book of Records: het langste pierebad van de wereld. Bijna, want de in allerijl gegraven Vrijenbergspreng en Veldhuizerspreng sprongen bij en voorzagen het kanaal van vaarvocht.

Desondanks bleef het modderen met het Apeldoorns Kanaal, doordat de schepen groter werden. Het kanaal moest worden verbreed van 6,50 meter tot 12 meter en de diepte ging van 1,42 meter naar 2,10 meter. Zodat schepen van 200 ton het konden bevaren. Na de Tweede Wereldoorlog werd er vooral vanaf Dieren tot Apeldoorn nog redelijk gevaren. Nieuwe aanpassingen maakten dit gedeelte vanaf 1958 geschikt voor schepen tot 600 ton.

De almaar voortschrijdende schaalvergroting van de schepen en de vlucht van de spoorwegen maakten het Apeldoorns Kanaal uiteindelijk overbodig. In 1982 voer er het laatste schip. Het einde van scheepvaart op een kanaal dat de ontwikkelingen van de tijd niet bij kon benen.

De grootste boten die we tegenwoordig op het kanaal zien, zijn de 4 met stuurman van de in 2007 opgerichte Apeldoornse roeivereniging De Grift. Gelukkig zijn er weer plannen om het kanaal bevaarbaar te maken voor pleziervaart. Twee van de vijf sluizen zijn al aangepast. Ook zijn enkele bruggen weer beweegbaar gemaakt. Sommige vaste bruggen vormen nog een probleem. Er wordt nu gestudeerd op verdiepte sluizen zodat de boten, zonder het wegverkeer te hinderen, onder wegen door kunnen varen.

Misschien komt het allemaal toch nog goed met het Apeldoorns Kanaal!

12 De Middelste Molen
In papierfabriek de Middelste Molen aan de Loenense Molenbeek wordt al sinds 1622 papier gemaakt. In Nederland is het de enige originele papierfabriek die niet door de tijd is vermalen. Naast de papierfabriek staat een boerderij. Vroeger waren beiden in gebruik door één pachter die zowel papier als koeienflatsen schepte. Simpelweg omdat papiermaken in strenge winters onmogelijk was, terwijl koeienmelk altijd ijsvrij uit de uiers blijft stromen.

Vanaf 1622 tot 1955 behoorde de molen tot de bezittingen van Kasteel Ter Horst in Loenen (Zie punt 10). In 1955 nam Cartonfabriek Weduwe J.W. Schut de molen over. Na een fusie ging de fabriek verder onder de vlag van Lona Verpakking. Ambachtelijk was in de tijd nog niet hip en dus werd de fabriek in 1969 door een teruglopende vraag stilgelegd.

De aan de overkant van het Apeldoorns Kanaal liggende verpakkingsfabriek nam de molen over en verkocht hem uiteindelijk in 1989 voor één symbolische gulden aan de Nederlandse Papierindustrie, die de fabriek onderbracht in een stichting. De Middelste Molen was gered van de sloop!

Sinds 1991 wordt er weer geproduceerd en vanaf 2001 is het een museum. Het is de laatste authentieke door waterkracht aangedreven papierfabriek van Nederland.

13 Goudkuil
Vroeger ratelde hier een door de Oude Beek aangedreven waterrad van een korenmolen. Al in 1294 stond op deze plaats een watermolen. Het is dan ook de oudste molenlocatie van Apeldoorn. De Hertog van Gelre bezat die molen en vermaalde er behalve graan ook de keuzevrijheid van de bewoners die gedwongen werden om hun graan bij hem te malen.

In 1533 werd het Sint Petrusgasthuis uit Arnhem de nieuwe eigenaar. Bij de verkoop werd bedongen dat dit ziekenhuis ook een nieuwe molen zou bouwen. Dat werd de Tullekensmolen in Beekbergen.

Van begin 1900 tot 1948 heeft de molen in Lieren dienst gedaan als wasserij. Na een brand in 1907 werd het gebouw waar u nu tegenaan kijkt, opgetrokken. In 1952 kocht de heer Goudkuil het pand om er metaalwaren te fabriceren. Momenteel worden er, nog steeds door Goudkuiltjes, ventilatieroosters gemaakt. Aan de beekkant van het pand zijn nog delen van de oude molen te zien.

Een tiental meters stroomafwaarts kleurt de oever hier en daar drabbig roodbruin door ijzerhoudend kwelwater. Puur natuur dus!
]]> http://fietsroutesapeldoorn.wordpress.com/2011/02/26/fietsroute-lieren-loenen-38-km/feed/ 0 happyturf VSM_Station_Beekbergen Vrijenberger_Spreng-waterval-Loenen Kasteel_Ter_Horst_Loenen Apeldoorns_Kanaal_Loenen Papierfabriek_De_Middelste_Molen Goudkuil http://fietsroutesapeldoorn.wordpress.com/2010/12/13/fietsroute-klarenbeek-bussloo-posterenk-wilpachterhoek-32-km/ http://fietsroutesapeldoorn.wordpress.com/2010/12/13/fietsroute-klarenbeek-bussloo-posterenk-wilpachterhoek-32-km/#comments Mon, 13 Dec 2010 10:37:53 +0000 Henk van Blijderveen http://fietsroutesapeldoorn.wordpress.com/?p=111 Verder lezen →]]> Een afwisselende route met een hoog fietspadgehalte. De interessante punten zijn in een onorthodoxe stijl beschreven. U wordt mee teruggenomen in de tijd naar Klarenbeek, een oude bandijk, grafheuvels, wielen en het Apeldoorns Kanaal. Nergens blijft deze route echter steken in het verleden door een constante uitwisseling met het heden.

DOWNLOAD of PRINT deze fietsroute:

- Beschreven route met overzichtskaart en info interessante punten (pdf)

- Track (gpx) + Info interessante punten met overzichtskaart(pdf)

1 Klarenbeek
Waar nu Klarenbeek ligt was 200 jaar geleden de aarde nog woest en heiig. De mensen die in staat waren om in één nacht een huis te bouwen waar rook uit de schoorsteen kwam, mochten zich er vrij vestigen. Vanaf 1845 wordt de revolutiebouw aangevuld met degelijke boerderijen, zoals herberg de Zweep, voorloper van Restaurant de Nieuwe Zweep.

Maar Klarenbeek is pas echt “groot geworden” door een allochtoon. En wel door de Oostenrijker Johannes Krepel die in 1764 de aan de Beekbergsche Beek gelegen onderslagmolen kocht en er een koperpletter van maakte. De beek werd verlegd, het verval vergroot en een molenkolk aangelegd, De Wierd. Nee, de Krepels waren niet van het dullige “klap van de molen-type”. Handige zakenlui waren het. Het laatste Nederlandse oerbos dat ten noorden van Klarenbeek lag, het Beekbergerwoud, is door deze familie tot sigarendoosjes verzaagd. Klarenbekers kregen voortaan sigaren uit eigen doosjes. Later werd er buitenlands hout aangevoerd. Per trein. Er werd een echt station voor gebouwd! Het 1,5 kilometer lange afgetakte paardenspoorlijntje naar de houtzagerij is inmiddels verdwenen. Maar de fabriek draait nog op volle toeren: kozijnen, deuren en moderne doosjes: cassettes

De eerste Krepels waren modelallochtonen, een zegen voor het dorp. Zij schonken de Klarenbekers onder andere een imposante kerk en een school. Beiden katholiek gedenomineerd. Ook heeft Krepel industrieel erfgoed nagelaten in de vorm van de schoorsteen die ons laatste oerbos oprookte. Een schoorsteen die maar bleef roken en de nazaten stinkend rijk maakte.

2 Korenmolen De Hoop
In 1850 stond op de plek van de huidige molen een kleinere beltmolen. Een molen op een bult. Door bebouwing en opgroeiende bomen vingen de wieken te weinig wind. In 1905 werd de molen daarom gesloopt en vervangen door de grotere stellingmolen “De Hoop”. Om zowel molen als mens draaiende te houden kan er in het winkeltje ambachtelijk meel worden gekocht. (iedere zaterdag van 9:00 tot 16:00 uur)

De tweede eigenaar, die wist dat hij veel omstandigheden niet in eigen hand had, schreef dit gebed op een balk van de molen:

De wind, een wonder van Gods machten
Drijft deze molen door Zijn krachten
Doe Gij Uw gunst, O’Hemel Heer
Op deze molen dalen neer
En wilt hem aan Uw zorg verbinden
Bewaar hem voor de felle winden
En voor onweer en bliksemstralen
Die bergen treft en lage dalen
Maar dat Uw zegen hem bewaar
Tot voordeel van de eigenaar

3 Krepelse invloeden
U passeert de Rooms Katholieke kerk en school die de familie Krepel bouwde voor de fabrieksarbeiders en hun gezinnen.

4 Veluwse Bandijk
Aan beide kanten van de Landweg laat de Veluwse Bandijk zich regelmatig zien. Een dijk aangelegd in de 14e eeuw en die, zo op het oog, vreemd haaks op de IJssel staat. Het wordt begrijpelijker wanneer je weet dat deze dijk parallel loopt aan de Voorsterbeek. Een beek waarop door kanalisatie en regulatie karaktermoord is gepleegd. Ooit was het namelijk een feestbeek die samen met de IJssel de boel graag nat maakte. Uitspattingen die een dijk noodzakelijk maakten.
Vooral in de periode 1313 tot 1319 was het een natte boel in West-Europa. Met een enorme hongersnood tot gevolg, die mensen zelfs tot kannibalisme dreef.

5 Grafheuvels
Als u hier op een bankje uitpuft bent u niet alleen. Een paar honderd meter achter u, in het bos, liggen al 4200 jaar mensen in een grafheuvel te bekomen van een vermoeiende strijd om het bestaan. Aanvankelijk was de heuvel bedoeld voor individuele begraving, maar het liep anders. Uiteindelijk is er een paar honderd jaar ter aarde besteld, waardoor het toch nog een gezellige boel is geworden. Allen zijn aangetroffen in de foetushouding. Waarschijnlijk door geloof in reïncarnatie. Er bevinden zich in deze buurt al met al zes grafheuvels.

6 Wiel
Na 300 meter ziet u rechts tussen de bomen een van de vele wielen in dit gebied. Deze wielen zijn niet uitgevonden, maar ontstaan. Door dijkdoorbraken. Het water stroomde dan met zo’n vaart door het gat in de dijk dat daarachter een kolk ontstond die wel 10 meter diep kon worden.

7 Bussloo
Na 350 meter ziet u aan uw linkerhand een strandpaviljoen. Dit is het onderduikadres van recreatieplas Bussloo. Twee bussen liggen niet ver van de oever bij een abri te wachten op duikers. Ook een afgezonken boot verleent zingeving aan de onderwatersporters.

Veel inwoners van de Stedendriehoek (Apeldoorn-Deventer-Zutphen) maken gebruik van het in 1977 geopende recreatiegebied Bussloo. De plas is ontstaan door zandafgravingen. Zand dat is gebruikt voor de autosnelwegen A1 en A50 en voor de tussen 1975 en 1985 gebouwde Apeldoornse wijk De Maten. Zo bivakkeer ik, als een van de 30.000 Matenaren, iedere dag op de bodem van Bussloo. En dat alles zonder duikpak!

8 Wilpermolen
Te zien als u 100 meter rechts de H.W. Iordensweg inrijdt. De molen is in 1736 gebouwd door jonkheer Van Broekhuysen. Het wapen in de romp van de molen is het alliantiewapen van de jonkheer en zijn vrouw Mechteld van Lienden. Een aandenken uit een tijd dat een huwelijk nog tot de dood bestond.

9 Het Woudhuis
Na 250 meter ziet u rechts, wat verscholen tussen de bomen, Het Woudhuis. In 1582 wordt deze naam voor het eerst gebruikt (Woldhuis). Ook de tijd dat de eerste pioniers er zich vestigden. In 1860 kocht Peter Marius Tutein Nolthenius het westelijke gedeelte van het gebied en bouwde er “Het Woldhuis”. Tutein Nolthenius, een bekende Nederlandse politicus, was van 1864 tot 1872 burgemeester van Apeldoorn. Een voornaam man. Tegenwoordig huist er vooral nuttig volk in Het Woudhuis: medewerkers van Stichting Veldwerk Nederland die basisschoolkinderen middels veldwerkweken en schoolkampen in contact proberen te brengen met de natuur.

10 Het Beekbergerwoud
Tussen 1869 en 1871 werd hier het laatste oerbos van Nederland ontgonnen. Het was een 300 hectare groot moerasbos met elzen en essen dat bevolkt werd door onder andere de roerdomp, wielewaal, ijsvogel, goudvink, bever en otter.

Links van de Traandijk ziet u het resultaat van de inspanningen van Natuurmonumenten om het Beekbergerwoud weer in ere te herstellen. In 2006 werden de ooit met moeite op de natuur veroverde weides en akkers teruggegeven aan de natuur. Het kwelwater en de al anderhalve eeuw op ontkieming wachtende zaden van planten uit het vroegere moerasbos moeten nu de weg vrij maken voor dieren die zich in deze biotoop senang voelen.

Wat was, wordt is. Misschien zingt binnenkort een basisschoolklasje deze nostalgische canon in het Woud:

Kom mee naar buiten allemaal
Dan zoeken wij de wielewaal
En horen wij die muzikant
Dan is zomer weer in ‘t land!
Dudeljo klinkt zijn lied,
Dudeljo klinkt zijn lied,
Dudeljo en anders niet.

11 Het Apeldoorns Kanaal
Het Apeldoorns kanaal is gegraven naast het riviertje de Grift. Hierop werd vanaf de 16e eeuw al met platbodems gevaren. In eerste instantie wilde men de Grift beter bevaarbaar maken. Maar de eigenaars van watermolens voorzagen een verwaterende nering en boden tegenstand. Al polderend werd besloten om een kanaal te graven. De eerste fase, het traject Apeldoorn-Hattem, kwam na vier jaar graven in 1829 klaar. Kosten: 300.000 guldens.

Maar er werd tegenvallend gebruik gemaakt van het doodlopende kanaal. Daarom werd het kanaal vanaf Apeldoorn doorgetrokken naar Dieren. Dit traject was in 1868 gereed. Maar helaas was het waterpeil veel te laag. Bijna kreeg het nieuwe kanaal een vermelding in het Guinness Book of Records: het langste pierebad van de wereld. Bijna, want de in allerijl gegraven Vrijenbergspreng en Veldhuizerspreng sprongen bij en voorzagen het kanaal van vaarvocht.

Desondanks bleef het modderen met het Apeldoorns Kanaal doordat de schepen groter en groter werden. Het kanaal moest worden verbreed van 6,50 meter tot 12 meter en de diepte ging van 1,42 meter naar 2,10 meter. Zodat schepen van 200 ton het konden bevaren. Na WOII werd er vooral vanaf Dieren tot Apeldoorn nog redelijk gevaren. Nieuwe aanpassingen maakten dit gedeelte vanaf 1958 geschikt voor schepen tot 600 ton.

De almaar voortschrijdende schaalvergroting van de schepen en de vlucht van de spoorwegen maakten het Apeldoorns Kanaal uiteindelijk overbodig. In 1982 voer er het laatste schip. Het einde van scheepvaart op een kanaal dat de ontwikkelingen van de tijd niet bij kon benen.

De grootste boten die we tegenwoordig op het kanaal zien zijn de 4 met stuurman van de in 2007 opgerichte Apeldoornse roeivereniging De Grift. Maar gelukkig zijn er weer plannen om het kanaal bevaarbaar te maken voor pleziervaart. Twee van de vijf sluizen zijn al aangepast. Ook zijn enkele bruggen weer beweegbaar gemaakt. Sommige vaste bruggen vormen nog een probleem. Er wordt nu gestudeerd op verdiepte sluizen zodat de boten, zonder het wegverkeer te hinderen, onder wegen door kunnen varen.

Misschien komt het allemaal toch nog goed met het Apeldoorns Kanaal!

12 Replica Oosterhuizense brug
Links voor de afslag Hanekerweg ziet u een replica van de vroegere Oosterhuizense Brug. Deze replica is in 1997 door een bewoner van het aan de overkant liggende dorp Oosterhuizen gebouwd om het verleden tastbaar te maken.

De voormalige ophaalbrug is tijdens WOII tweemaal opgeblazen. Eenmaal door de Nederlanders om oprukkende Duitsers tegen te houden en eenmaal door de terugtrekkende Duitsers om de oprukkende geallieerde troepen te dwarsbomen. Een voorbeeld van zinloos geweld. Na de afsluiting van het Apeldoorns Kanaal voor de scheepvaart is de oorspronkelijke ophaalbrug vervangen door het huidige a-romantische betonnen exemplaar.

13 Beekberger Beek
Jaren achtereen vloog hier een ijsvogeltje voor me uit over het water. Iedere twee seconden riep hij “tie”. Ik sluit niet uit dat het beestje in gestileerd Nederlands zijn partner wilde waarschuwen: “Komtie!”

Overigens heb ik het vogeltje in 2010 niet meer waargenomen. Waarschijnlijk is de relatief strenge winter van 2009/2010 hem fataal geworden. Want ondanks zijn naam is een ijsvogel niet echt bestand tegen strenge winters.

14 De Wierd
Na 350 meter ziet u rechts De Wierd, een molenkolk. Ooit bedoeld om bij droogte de kopermolen van de familie Krepel draaiende te houden, maar nu een prachtig dorps element waarop ‘s winters de Klarenbekers met permissie van de huidige Krepel, adel verplicht tenslotte, beijzerd mogen zwaaien, zwieren en smakken.